Hoofdstuk 1: Scope
In hoofdstuk 1 wordt beschreven dat de richtlijnen geschreven zijn voor de productie van steriele geneesmiddelen maar dat deze ook gebruikt kunnen worden ter ondersteuning van niet-steriele productie. Dit mag niet verkeerd geïnterpreteerd worden; bepaalde secties, bijvoorbeeld gowning principes, worden beschouwd als good practices voor elke cleanroom. Dus ook als er bij niet steriele-productie bijvoorbeeld gebruik wordt gemaakt van cleanrooms volgens klasse A tot D moeten deze ruimtes voldoen aan de principes van Annex 1.
Hoofdstuk 2: Principle
Dit hoofdstuk deelt de algemene principes achter Annex 1 op. Hierbij wordt op 3 principes nadruk gelegd:
- Aangezien personeel een grote bron is van contaminatie moeten, waar mogelijk, processen geautomatiseerd worden.
- Alle processen, apparatuur, nutsvoorzieningen en productieactiviteiten moeten gebeuren volgens de principes van quality risk management (QRM).
- Er moet een contamination control strategy (CCS) uitgewerkt worden waarin alle mogelijke bronnen van contaminatie uiteen gezet worden en de manieren om deze contaminatie in te perken of te controleren.
Hoofdstuk 3: Pharmaceutical Quality System (PQS)
Dit hoofdstuk benadrukt het belang van kwaliteitssystemen. Er worden specifieke vereisten voor steriele productie uiteengezet waarmee alle activiteiten gecontroleerd worden en het risico op contaminatie verlaagd wordt:
- Er moet een risk management systeem zijn dat de volledige levenscyclus van het product omvat met als doel contaminatie te minimaliseren.
- De producent moet voldoende kennis hebben over het product en de processen.
- Bij falingen moet er een root cause analyse gebeuren waarna toepasselijke CAPA’s opgesteld worden.
- De CCS is opgesteld op basis van risk management.
- Het management moet betrokken worden bij de monitoringen en de herzieningen van het risk management.
- Het afwerken, opslaan en vervoeren van product mag geen contaminatie veroorzaken.
- De verantwoordelijken voor batch release moeten toegang hebben tot productie- en kwaliteitsinformatie. Ze moeten ook kennis hebben van het proces zodat fouten gedetecteerd worden.
Hoofdstuk 4: Premises
In hoofdstuk 4 worden de verwachtingen rond het ontwerp van cleanrooms gespecifieerd. Om contaminatie door materiaal en personeel in te perken worden verschillende nieuwe vereisten voorgesteld. Hierdoor wordt onder andere het gebruik van Restricted Acces Barrier Systems (RABS) en isolatoren verplicht bij nieuwe faciliteiten. Verder moet er een uni-directioneel proces zijn voor transfer van materialen in en uit Grade A en B en moeten de toegangs- en uitgangskleedkamer voor Grade B gescheiden zijn.
Een volgend belangrijk deel van de wijzigingen in dit hoofdstuk heeft betrekking tot de kwalificatie van cleanrooms. Hiervoor zijn de nieuwe richtlijnen in overeenstemming met ISO 14644. Belangrijke wijzigingen zijn onder andere:
- Video’s van rook studies moeten aan het validatierapport worden toegevoegd.
- Cleanroom kwalificatie moet ‘at rest’ en ‘in operation’ gebeuren.
- Herkwalificatie van grade A en B moeten elke 6 maanden gebeuren, herkwalificatie van grade C en D elke 12 maanden.
Verder moeten cleaning en disinfectie gebeuren door middel van een geschreven, gevalideerde procedure. Er moet regelmatig gedesinfecteerd worden met sporen dodende middelen.
Hoofdstuk 5: Equipment
Hoofdstuk 5 beschrijft hoe apparatuur en processen op de juiste manier beschreven, gekwalificeerd en gedocumenteerd worden. Er wordt nadruk gelegd op het belang van reiniging van apparatuur en hoe apparatuur in cleanrooms gebruikt moet worden. Delen die in direct of indirect contact komen met product moeten gesteriliseerd worden. Ook alarmen moeten geëvalueerd worden voor trends.
Hoofdstuk 6: Utilities
Hoofdstuk 6, dat zich focust op utilities, is bijna volledig nieuw. Er zijn richtlijnen geformuleerd voor 4 utilities: Water for injection (WFI), zuivere stoom, compressed gasses (perslucht en stikstof) en systemen voor verwarming en koeling.
Enkele belangrijke richtlijnen in dit hoofdstuk zijn:
- WFI systemen moeten continu gemonitord worden voor Total Organic Carbon (TOC) en conductiviteit.
- Gassen die in contact komen met het product moeten aan elk gebruikerspunt gemonitord worden.
- Verwarming- en koelsystemen moeten waar mogelijk buiten de cleanroom geplaatst worden.
Hoofdstuk 7: Personnel
Dit hoofdstuk zet de richtlijnen voor personeel, gowning en training uiteen.
In vergelijking met de vorige Annex 1 wordt er meer nadruk gelegd op de training en kwalificatie van operatoren. Bij trends op monitoring van personeel of bij een gefaalde media fill kan een operator de toegang tot de cleanroom ontzegd worden tot hij geherkwalificeerd is.
Er zijn ook nieuwe specificaties voor gowning. Operatoren moeten bijvoorbeeld voor het betreden van de omkleedsassen kledij dragen van het bedrijf (inclusief sokken). Voor herbruikbare kleding moeten ‘was’ procedures gekwalificeerd zijn. Daarnaast is het maximum aantal keer dat kleding gedragen kan worden bepaald.
Hoofdstuk 8: Production and Specific Technologies
Hoofdstuk 8 zet de richtlijnen uiteen voor steriele productie en de bijhorende technologieën. Er moet voor elke aseptische stap een maximale hold-time bepaald worden. Er zijn ook meer details toegevoegd aan de vereisten voor ‘pre-use post sterilisation integrity tests’ (PUPSIT).
De hoofdstukken over sterilisatie en blow-fill-seal zijn significant uitgebreid en er zijn nieuwe hoofdstukken toegevoegd over Form-fill-seal, vriesdrogers en single-use-sytems (SUS).
Hoofdstuk 9: Environment and process monitoring
Dit deel van Annex 1 geeft weer hoe cleanrooms gemonitord moeten worden en hoe dit gedocumenteerd moet worden. Environmental monitoring bestaat uit deeltjes tellingen, microbiële monitoring, monitoring van omgevingsparameters en media fill. De richtlijnen voor environmental monitoring zijn significant uitgebreid. Belangrijke veranderingen zijn:
- Er wordt meer nadruk gelegd op trendanalyse.
- Monitoring van personeel moet gebeuren bij elke kritische interventie en elke keer bij het buitengaan van Grade B.
- De microbiële limieten voor grade A cleanrooms zijn verduidelijkt naar ‘geen groei’.
- Als er voor grade A microbiële groei wordt teruggevonden moet er een onderzoek gestart worden.
- Het gebruik van snelle analyse technieken voor microbiële staalname wordt voorgesteld.
- Bij media fill moeten minstens 5000 – 10000 flesjes gevuld worden en alle groei moet leiden tot een gefaalde media fill en een onderzoek.
Hoofdstuk 10: Quality control (QC)
Het laatste hoofdstuk gaat over quality control. Dit hoofdstuk haalt nog eens aan dat personeel voldoende getraind moet zijn en voldoende ervaring moet hebben met de processen en specifieert de vereisten voor steriliteitstesten van een product.
De trainingen van de GxP Academy zijn aangevuld met de nieuwste informatie uit de Annex 1. Heel wat onderdelen van de nieuwe Annex 1 hebben dan ook rechtstreeks impact op het operationeel beheer van een cleanroom. Denk maar aan de QRM, CCS, classificaties van cleanrooms, ect.Ook via de verschillende expertise domeinen kan Advipro ondersteunen bij de implementatie van de nieuwe Annex 1.Neem zeker een kijkje op onze GxP Academy website en de Advipro website:Trainings (gxp.academy) Solide ondersteuning bij productieprocessen | Normec Advipro
Uw partner op het gebied van kwaliteit, veiligheid en naleving
De life sciences-sector vereist gespecialiseerde kennis en betrouwbare begeleiding. Dankzij onze uitgebreide expertise helpen wij organisaties om te voldoen aan wet- en regelgeving, de kwaliteit te waarborgen en vol vertrouwen te blijven innoveren.
Gerelateerde diensten
Gerelateerde artikelen
28 apr 2026
Een mislukte APS: de nachtmerrie van elke steriele productieafdeling
Een mislukte aseptische processimulatie (APS) is de nachtmerrie van elke steriele productieafdeling. Zodra de kweekvloeistof troebel wordt, gaan er in de hele organisatie alarmbellen af.
16 mrt 2026
Wat weet u over EudraLex Deel 4 Bijlage 11:2026? Zijn uw computersystemen klaar voor een inspectie?
De huidige versie van EudraLex Deel 4 Bijlage 11 dateert uit 2011 en is niet langer volledig actueel. De technologische wereld is sindsdien aanzienlijk veranderd. De eisen op het gebied van levenscyclusbeheer en gegevensintegriteit zijn aanzienlijk aangescherpt, en het gebruik van cloudoplossingen in de farmaceutische industrie is inmiddels de norm. Regelgevende instanties zoals het EMA en PIC/S hebben plannen aangekondigd om Bijlage 11 te herzien om meer duidelijkheid te verschaffen over de interpretatie ervan, richtlijnen voor nieuwe technologieën te bieden en duidelijke eisen voor gegevensintegriteit vast te stellen.
05 mei 2025
Advipro wordt Normec Advipro
Lille, 05 mei 2025 – Advipro, expert in consultancy en projectondersteuning binnen de life sciences, zet een nieuwe strategische stap. Vanaf mei 2025 gaat het bedrijf verder onder de naam Normec Advipro.
13 sep 2024
Wintermapping: bescherm uw temperatuurgevoelige producten
Ontdek hoe mapping werkt en waarom het noodzakelijk is om om te gaan met de uitdagingen die gecontroleerde omgevingen met zich meebrengen. We lichten alvast de best practices toe voor effectieve wintermapping.
31 aug 2022
Waar kan Normec Advipro het verschil maken? | PIC/S Norm
Recent verscheen er een nieuw Koninklijk Besluit “houdende de bereiding en de aflevering van geneesmiddelen en het gebruik en de distributie van medische hulpmiddelen binnen verzorgingsinstellingen”. Je leest er alles over in de blog "De nieuwe regelgeving voor ziekenhuizen en hun apotheek". Concreet verwacht men dat er in gecontroleerde omgevingen wordt gewerkt (cleanrooms), waarbij verwerking van open recipiënten steeds in geventileerde ruimtes met gefilterde lucht moet plaatsvinden. Voor vele ziekenhuizen is de bouw en validatie van een cleanroom een grote stap en hebben ze niet de juiste expertise in huis. Door met een expert als Normec Normec Advipro samen te werken, zijn er enorm veel voordelen. We gaan samen met het ziekenhuis aan de slag en passen het First Time Right principe toe, dit komt ten goede aan zowel kwaliteit, budget als doorlooptijd van het project. In het verleden werkte we al samen met verschillende grotere en kleine ziekenhuizen, alsook universitaire ziekenhuizen. We lichten hieronder enkele projectfases toe waarbij Normec Advipro een echte meerwaarde betekende en geven onze 3 voornaamste lessons learned mee.
24 feb 2022
5 redenen om te kiezen voor een job in life sciences
Kiezen voor een job in pharma & life sciences is een toekomstgerichte keuze voor een sector in volle bloei. Maar je moet ook wel bewust kiezen voor deze streng gereguleerde en state-of-the art sector.
24 feb 2022
Wat is GxP?
Iedereen komt vroeg of laat in zijn leven wel in contact met geneesmiddelen, maar vaak staan we er niet bij stil wat er allemaal moet gebeuren om een geneesmiddel veilig te leveren bij de patiënt. Als het gaat om geneesmiddelen, draait alles om de veiligheid van de patiënt. Om de veiligheid te waarborgen, zijn er verschillende kwaliteitssystemen geïntroduceerd in de farmaceutische- en levensmiddelenindustrie. Deze kwaliteitssystemen worden onderverdeeld in verschillende categorieën. De algemene benaming voor deze kwaliteitssystemen is GxP. Wat betekent GxP en waarom is het zo belangrijk om kwaliteitssystemen te introduceren in deze industrieën?