Toegankelijkheidslinks Ga naar de hoofdinhoud

Wat komt er kijken bij de bouw van een cleanroom? | PIC/S-norm voor ziekenhuizen

Recent verscheen er een nieuw Koninklijk Besluit “houdende de bereiding en de aflevering van geneesmiddelen en het gebruik en de distributie van medische hulpmiddelen binnen verzorgingsinstellingen”. Je leest er alles over in de blog "De nieuwe regelgeving voor ziekenhuizen en hun apotheek". Concreet betekent dit dat er vanaf 1 januari 2026 ook strengere eisen zullen gelegd worden op de manier van bereiding van geneesmiddelen in ziekenhuizen. Men spreekt hier dan van GPP, wat staat voor Good Preparation Practices. Men verwacht dus dat er in gecontroleerde omgevingen wordt gewerkt, waarbij verwerking van open recipiënten steeds in geventileerde ruimtes met gefilterde lucht moet plaatsvinden. Met andere woorden, ziekenhuizen zullen ook een cleanroom met bijbehorend kwaliteitssysteem moeten installeren en valideren voor hun bereidingen.

Neem contact op

Vul het formulier in en wij nemen spoedig contact met je op.

Naam
Privacyvoorwaarden 
Lees verder

Er zijn verschillende vragen die een ziekenhuis zich best stelt voor ze aan de bouw van een cleanroom beginnen. Zal de cleanroom in het ziekenhuis instaan voor steriele bereidingen, en omvat dit dan ook cytostatica, of zijn er andere specifieke magistrale bereidingen of doeleinden, zoals bijvoorbeeld een fertiliteitslab? Alles begint dus bij het kennen van je eigen processen en werkwijzen. Vervolgens staat men best ook stil bij hoe men dit zal vertalen naar het gebruik van de cleanroom, het aseptisch werken, steriel omkleden, de waste flows, aantal personeel dat op hetzelfde moment gebruik maakt van de cleanroom en zo voort. Al deze informatie resulteert doorgaans, via een visuele processmapping in een User Requirements Specification (URS), een gedetailleerde beschrijving van alle eisen van de gebruiker, rekening houdend met de geldende regelgeving.

Naast het beschrijven van de eisen is het ook aangeraden een risicoanalyse op te stellen. Dit kan bijvoorbeeld aan de hand van een Failure Mode and Effects Analysis (FMEA). Een FMEA is een middel om een proces of fysiek systeem te analyseren en potentiële risico’s te identificeren om vervolgens stappen te ondernemen om deze risico’s tegen te gaan of op zijn minst te minimaliseren. Het belangrijkste voordeel van het uitvoeren van een risicoanalyse is dat je heel gericht risico’s kan gaan mitigeren en waar nodig elimineren. Zo maak je geen onnodige kosten en verlies je geen onnodige tijd tijdens je project. Zowel een URS als een risicoanalyse zijn levende documenten die mee met het project kunnen groeien en via een revisieverhoging aangepast kunnen worden.

Vervolgens wordt er op basis van de eisen en de risicoanalyse een kwaliteits- en/of validatieplan opgesteld. In dit plan wordt omschreven hoe de validatie zal benaderd worden en het te volgen proces om aan te tonen dat alle eisen voldaan zijn. Uit dit plan volgen verschillende protocollen die zeer gedetailleerd de nodige testen beschrijven. Dit gaat dan bijvoorbeeld over de validatie van de cleanroom, zoals microbiële staalnames, deeltjestellingen, luchtdrukmetingen en een analyse van de luchtstromen. Een tweede protocol beschrijft de nodige nutsvoorzieningen en bijhorende testen, inclusief de geïnstalleerde gassen en watersystemen (PW,WFI, etc.). Een volgende protocol behandelt de afwerking van de ruimtes met testen als zijn de juiste materialen gebruikt, werd de gewenste afwerkingsgraad gehaald, zijn er geen plaatsen waar vuil zich kan opstapelen, zijn er geen beschadigingen, etc. Afhankelijk van welke eisen er verder nog in de URS beschreven werden, zijn er nog verschillende protocollen mogelijk, zoals bijvoorbeeld de monitoring en alarmering van alle systemen, het testen van de gebruikte softwarepakketten of voor specifieke equipments zoals laminaire airflow kasten, biosafety kasten of isolatoren.

Naast het testen van de geïnstalleerde cleanroom, nutsvoorzieningen, software, equipments en andere kritische systemen, is het ook noodzakelijk alle standaardprocessen neer te schrijven in Standard Operation Procedures (SOP’s). Er moeten onder andere instructies zijn voor de uit te voeren bewerkingen, het betreden van de cleanroom, het reinigen van de cleanroom, etc. Deze SOP’s zijn een zeer belangrijk onderdeel van het kwaliteitsmanagementsysteem en vormen de basis voor je GPP’s. Door te testen dat alle nodige SOP’s voorzien zijn, wordt de continue kwaliteit van de bereiding en aflevering van geneesmiddelen binnen een verzorgingsinstellingen bewaakt.

Wanneer alle testen zijn uitgevoerd worden de resultaten samengevat in verschillende validatierapporten per systeem. Deze rapporten worden dan samengevat in één overkoepelend en samenvattend rapport. In dit rapport wordt de cleanroom met bijbehorende systemen finaal vrijgegeven voor gebruik. Vanaf dat punt is men zeker dat men in een gecontroleerde omgeving werkt, die voldoet aan alle eisen zowel van de gebruiker als van de regelgever. Men spreekt hier dan van een initiële validatie. Om te blijven garanderen dat alle systemen werken zoals voorzien, wordt er nadien periodiek een hervalidatie uitgevoerd van de kritische systemen. Hierbij wordt er dan volgens de geldende procedures van het kwaliteitsmanagement systeem, zoals onder andere wijzigingsbeheer.

Cleanroom support via CLeanroom IMplementation Blueprint (CLIMB)

Met CLIMB bieden we een gestructureerde roadmap die is ontworpen om organisaties door het hele cleanroomtraject te leiden, vanaf de eerste stappen van procesmapping en design tot aan de continue monitoring van de operationele cleanroom.

Klaar voor de toekomst?

Is uw organisatie klaar voor de toekomst van farmaceutische en hightech productie? Voor veel ziekenhuizen, laboratoria, start-ups en andere organisaties kan het bouwen en valideren van een cleanroom conform de (nieuwe) regelgeving een grote stap in het onbekende zijn, waarbij vaak specifieke expertise ontbreekt.

Door Normec Advipro in te schakelen, krijgt u toegang tot gerichte expertise en ondersteuning om uw cleanroomproject succesvol te doorlopen. Het is van essentieel belang om in een innovatieve en gevalideerde productieomgeving de kwaliteit tijdens de implementatie van veranderingen en verbeteringen te waarborgen. Dit draagt bij aan een verbeterde kostenefficiëntie op lange termijn, aangezien elke beslissing een impact kan hebben op de uiteindelijke inbedrijfstelling.

Door deze opgedane ervaring heeft Normec Advipro ondertussen een eigen CLeanroom IMplementation Blueprint (CLIMB) ontwikkeld om cleanroomprojectteams doorheen het ganse traject te adviseren én te ondersteunen met bijhorende deliverables.

Uw partner op het gebied van kwaliteit, veiligheid en naleving

De life sciences-sector vereist gespecialiseerde kennis en betrouwbare begeleiding. Dankzij onze uitgebreide expertise helpen wij organisaties om te voldoen aan wet- en regelgeving, kwaliteit te waarborgen en met vertrouwen te blijven innoveren.

Gerelateerde diensten

Commissioning, kwalificatie en validatie (CQV)

GxP compliance en auditing

Hygiëne-inspecties van gebouwen

Cleanroomimplementatie en validatie met CLIMB®

Cleanroomvalidatie

Programma- en projectmanagement 

Gerelateerde artikelen

Empty laboratory danger area with nobody in it, prepared for pharmaceutical innovation using high tech and microbiology tools for scientific research. Vaccine development against covid19 virus.
28 apr 2026

Een mislukte APS: de nachtmerrie van elke steriele productieafdeling

Een mislukte aseptische processimulatie (APS) is de nachtmerrie van elke steriele productieafdeling. Zodra de kweekvloeistof troebel wordt, gaan er in de hele organisatie alarmbellen af.

05 mei 2025

Advipro wordt Normec Advipro

Lille, 05 mei 2025 – Advipro, expert in consultancy en projectondersteuning binnen de life sciences, zet een nieuwe strategische stap. Vanaf mei 2025 gaat het bedrijf verder onder de naam Normec Advipro.

13 sep 2024

Wintermapping: bescherm uw temperatuurgevoelige producten

Ontdek hoe mapping werkt en waarom het noodzakelijk is om om te gaan met de uitdagingen die gecontroleerde omgevingen met zich meebrengen. We lichten alvast de best practices toe voor effectieve wintermapping.

31 aug 2022

Waar kan Normec Advipro het verschil maken? | PIC/S Norm

Recent verscheen er een nieuw Koninklijk Besluit “houdende de bereiding en de aflevering van geneesmiddelen en het gebruik en de distributie van medische hulpmiddelen binnen verzorgingsinstellingen”. Je leest er alles over in de blog "De nieuwe regelgeving voor ziekenhuizen en hun apotheek". Concreet verwacht men dat er in gecontroleerde omgevingen wordt gewerkt (cleanrooms), waarbij verwerking van open recipiënten steeds in geventileerde ruimtes met gefilterde lucht moet plaatsvinden. Voor vele ziekenhuizen is de bouw en validatie van een cleanroom een grote stap en hebben ze niet de juiste expertise in huis. Door met een expert als Normec Normec Advipro samen te werken, zijn er enorm veel voordelen. We gaan samen met het ziekenhuis aan de slag en passen het First Time Right principe toe, dit komt ten goede aan zowel kwaliteit, budget als doorlooptijd van het project. In het verleden werkte we al samen met verschillende grotere en kleine ziekenhuizen, alsook universitaire ziekenhuizen. We lichten hieronder enkele projectfases toe waarbij Normec Advipro een echte meerwaarde betekende en geven onze 3 voornaamste lessons learned mee.

Two Engineers/ Scientists in Hazmat Sterile Suits Walking Through Technologically Advanced Factory/ Laboratory. Clean High-Tech Environment with CNC Machinery.
24 feb 2022

5 redenen om te kiezen voor een job in life sciences

Kiezen voor een job in pharma & life sciences is een toekomstgerichte keuze voor een sector in volle bloei. Maar je moet ook wel bewust kiezen voor deze streng gereguleerde en state-of-the art sector.

16 jun 2025

Zomermapping: bescherm je temperatuurgevoelige producten

Ontdek hoe een mapping werkt en waarom het noodzakelijk is om om te gaan met de uitdagingen die gecontroleerde omgevingen met zich meebrengen.  Wij lichten alvast de best practices toe voor een effectieve zomermapping.

24 feb 2022

Wat is GxP?

Iedereen komt vroeg of laat in zijn leven wel in contact met geneesmiddelen, maar vaak staan we er niet bij stil wat er allemaal moet gebeuren om een geneesmiddel veilig te leveren bij de patiënt. Als het gaat om geneesmiddelen, draait alles om de veiligheid van de patiënt. Om de veiligheid te waarborgen, zijn er verschillende kwaliteitssystemen geïntroduceerd in de farmaceutische- en levensmiddelenindustrie. Deze kwaliteitssystemen worden onderverdeeld in verschillende categorieën. De algemene benaming voor deze kwaliteitssystemen is GxP. Wat betekent GxP en waarom is het zo belangrijk om kwaliteitssystemen te introduceren in deze industrieën?